12 Ιούλη 1944: Το μπλόκο της Ανδραβίδας

 

12 Ιούλη 1944 :Το μπλόκο της Ανδραβίδας

       του Περικλή Καπετανόπουλου

 

Θα προσπαθήσω να δώσω μια μικρή εικόνα των γεγονότων της εποχής, όπως προκύπτει από τις διηγήσεις αυτοπτών και αυτήκοων μαρτύρων.

 

Το καλοκαίρι του 1944, ο πόλεμος είχε πάρει το δρόμο προς το τέλος του. Φαινόταν καθαρό πως ναζιστική Γερμανία είχε χάσει οριστικά το παιχνίδι. Στην πατρίδα μας ο ΕΛΑΣ, είχε περάσει στην αντεπίθεση περιορίζοντας τους Γερμανούς στα αστικά κέντρα και απελευθερώνοντας το 80% του ελληνικού εδάφους.

 

Στην Πελοπόννησο, οι Γερμανοί είχαν κλειστεί στις πόλεις και στην ύπαιθρο κυριαρχούσε ο ΕΛΑΣ. Οι αντάρτες του 12ου  συντάγματος ΕΛΑΣ έφταναν μέχρι, τα "κράσπεδα" της Ανδραβίδας,  το Τραγανό και τον Αη – Γιώργη. Το 3ο Τάγμα του 12ου  συντάγματος είχε απλωθεί σε όλο το χώρο της βόρειας και ημιορεινής Ηλείας στήνοντας ενέδρες και παρενοχλώντας τους Γερμανούς κατακτητές.

 

 

Οι αντιστασιακές οργανώσεις ΕΑΜ-ΕΠΟΝ εφεδρικού ΕΛΑΣ και της Εθνικής Αλληλεγγύης είχαν αγκαλιάσει τα χωριά του κάμπου.

 

Στην Ανδραβίδα, από τον χειμώνα του 1941, με πρωτοβουλία της ΚΟΒ του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ελλάδας (ΚΚΕ) ιδρύθηκαν τα λαϊκά συσσίτια. Ψυχή στην υπόθεση αυτή ήταν ο μπάρμπα – Νιόνιος Γιαννακούλιας, στέλεχος του ΚΚΕ. Με την βοήθεια των Ανδραβιδαίων, πλούσιων και φτωχών, έγινε δυνατό να λειτουργήσουν για αρκετό διάστημα τα συσσίτια, και να συντηρηθούν τα παιδάκια, οι γέροι και όλοι όσοι είχαν ανάγκη βοήθειας και ακόμα να βοηθήσουν τα πιο φτωχά χωριά.

 

Στην οργάνωση του ΕΑΜ μπήκε η πλειοψηφία των κατοίκων του χωριού και πήρε μέρος στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, ιδιαίτερα η ΕΠΟΝ, που αγκάλιασε το σύνολο της νεολαίας, την καθοδήγησε, την μόρφωσε, της έδωσε τη δυνατότητα για πολιτιστική δημιουργία, για γνώση και προκοπή.

 

Το Μπλόκο

 

Στις 12 Ιούλη του 1944, οι Γερμανοί και οι ντόπιοι ταγματασφαλίτες έκαναν μπλόκο με στόχο να εξοντώσουν το αντιστασιακό κίνημα της Ανδραβίδας. Έζωσαν νύχτα ακόμα το χωριό, έκλεισαν όλες τις εξόδους και άρχισαν (Γερμανοί και ταγματασφαλίτες συνεργάτες τους) να κάνουν συλλήψεις.

 

Χτυπούσαν τις πόρτες, έβριζαν, κλωτσούσαν, έπαιρναν σέρνοντας τους κατοίκους, νέους, γέρους, γριές, παιδιά, άνδρες και τους οδηγούσαν στην εκκλησία των Ταξιαρχών. Άλλοι ταγματασφαλίτες είχαν αφοσιωθεί στο πλιάτσικο και έγδυναν κυριολεκτικά τα σπίτια, αφαιρώντας κάθε πολύτιμο αντικείμενο.

 

Μια ξεχωριστή ομάδα ταγματασφαλιτών, με επικεφαλής ενα ντόπιο συνεργάτης των Γερμανών πήγε κατευθείαν στο κτήμα του Νιόνιου Γαννακούλια. Ο μπάρμπα – Νιόνιος εκείνη την ώρα έκοβε καπνό και ήταν έτοιμος να φύγει για να συναντήσει το σύνδεσμο που τον περίμενε στη σταφίδα του Κονταλή, για να τον οδηγήσει στην έδρα του 3ου  τάγματος του ΕΛΑΣ και τον αντιστασιακών οργανώσεων της περιοχής, να αναλάβει την καθοδήγηση του τάγματος.

 

Η ώρα πλησίαζε 4.30 τα ξημερώματα.

 

Οι ταγματασφαλίτες, σαν ντόπιοι που ήταν κατευθύνθηκαν στο πίσω μέρος του σπιτιού χωρίς να χτυπήσουν από μπρος, και χωρίς να γίνουν αντιληπτοί.

 

«Νιόνιο», είπε ο ταγματασφαλίτης , «έλα μαζί μας, δεν σε θέλουμε τίποτα σοβαρό».

 

Ο μπάρμπα Νιόνιος σηκώθηκε ήρεμος, ατάραχος, φώναξε τη γυναίκα του και παίρνοντας τον μικρό γιο του στην αγκαλιά ξεκίνησε περικυκλωμένος από τους προδότες για την εκκλησία των Ταξιαρχών. Εκεί αρχίζουν, σιγά – σιγά, να μαζεύουν όλο το χωριό που κλαίγοντας και φωνάζοντας σαν αλαφιασμένο κοπάδι που οσμίζεται το κακό, προσπαθούσε να ξεφύγει από τους ταγματασφαλίτες.

 

Οι ώρες περνούσαν αργά. Οι Γερμανοί αξιωματικοί, μαζί με ντόπιο συνεργάτη τους επικεφαλής των ταγματασφαλιτών, παρακολουθούσαν το μάζεμα των κατοίκων, έδιναν οδηγίες, φώναζαν να κάνουν πιο γρήγορα.

 

Έπρεπε να τελειώνουν το φοβερό τους έργο όσο ήταν καιρός γιατί φοβούνταν τον εκδικητή ΕΛΑΣ. Αν και βρίσκονταν καταμεσής στον κάμπο, διέθεταν τεράστιες δυνάμεις (πολυβόλα αυτοκίνητα) και είχαν δίπλα τους στρατιωτικές γερμανικές βάσεις των Λεχαινών και της Γαστούνης.

 

Γύρω στις 10 το πρωί είχαν τελειώσει το μάζεμα Ανδραβιδαίων. Ο ήλιος είχε ανέβει ψηλά και έκαιγε δυνατά κάνοντας πιο δύσκολο το μαρτύριο του συγκεντρωμένου κόσμου.

 

Οι τσολιάδες παρατάχθηκαν με τα πολυβόλα μπροστά στο σπίτι του παπά Σωτήρη και έστρεψαν τις κάνες τους πάνω στον κόσμο, με διαταγή των Γερμανών άρχισε η διαδικασία της υπόδειξης των Ανδραβιδαίων που έπρεπε να πληρώσουν με τη ζωή τους, γιατί στάθηκαν πατριώτες, όταν κάποιοι άλλοι, ελάχιστοι ευτυχώς, έγιναν εφιάλτες.

 

 

Ο επικεφαλής των ταγματασφαλιτών, αρχίζει να προχωρά μέσα στο πλήθος και να διαλέγει τα θύματά του. Πρώτα στάθηκε στον μπάρμπα – Νιόνιο που στεκόταν ήρεμος, με μια γαλήνια έκφραση στο πρόσωπό του, με το κεφάλι ψηλά, κοιτάζοντας στα μάτια τον προδότη.

 

«Αυτόν», φώναξε.

 

Οι Γερμανοί έπιασαν τον μπάρμπα Νιόνιο και τον ξεχώρισαν από τους άλλους. Έπειτα ο προδότης υπέδειξε τον ΕΠΟΝίτη Τάκη Συνοδινό και τον πατριώτη Παναγιώτη Μπάτικα. Δεν μπόρεσαν να συλλάβουν τα πλέον δραστήρια στελέχη της ΕΠΟΝ Ντίνο Βαρβαρέσο και Δημήτρη Καπετανόπουλο, από τα πρώτα ονόματα που είχε η κατάσταση των συλλήψεων. Ο πρώτος μπόρεσε να κρυφτεί σε σπίτι στα Καψαλαίκα και ο δεύτερος βρέθηκε εκτός του κλοιού του μπλόκου στο Μπράτι, στο αλώνι του Ζαχαρόπουλου

 

Με τον ίδιο τρόπο οι Γερμανοί πήραν και τους άλλους δυο και τους έβαλαν ξεχωριστά. Η ώρα είχε φτάσει 10.30 το πρωί.

 

Ο αρχιταγματασφαλίτης γύρισε στους Γερμανούς αξιωματικούς, συνεννοήθηκε και έπειτα έδωσε την εντολή να ξεκινήσουν οι ταγματασφαλίτες μαζί με τους τρεις: Νιόνιο Γαννακούλια, μέλος του Αχτιδικού Γραφείου Κάμπου του ΚΚΕ, από τα ιδρυτικά μέλη του ΕΑΜ, Τάκη Συνοδινό, ΕΠΟΝίτη, από τους πιο δραστήριους, Παναγιώτη Μπάτικα, τίμιο πατριώτη, για το νεκροταφείο της Αγίας Παρασκευής.

 

Ο μπάρμπα Νιόνιος έδωσε τον τρίχρονο γιο του, Κώστα, στη γυναίκα του και της είπε: «Κουράγιο Σπυριδούλα, μη φοβάσαι, να προσέχεις τα παιδιά».

 

Με τα χέρια δεμένα πίσω, οι πατριώτες βαδίζουν το δρόμο της θυσίας και τιμής, περνώντας στην ΑΘΑΝΑΣΙΑ.

 

 

Οι ταγματασφαλίτες τους χτυπούν να τους σπάσουν το ηθικό.

 

Η ώρα φτάνει 10.45 το πρωί.

 

Η φάλαγγα φτάνει στο νεκροταφείο, οι τρεις πατριώτες οδηγούνται από την πόρτα της Αγίας Παρασκευής, ακριβώς στην είσοδο.

 

Οι Γερμανοί πήραν θέση εκεί που σήμερα είναι η βενζίνη, ενώ το εκτελεστικό απόσπασμα πήρε θέση λίγα μέτρα πιο μακριά από την πόρτα, στη δεξιά άκρη του δρόμου που πάει στα Λεχαινά.

 

Οι τρεις μελλοθάνατοι πατριώτες δεν έχασαν την ψυχραιμία τους. Έσπασαν ό,τι πολύτιμο είχαν επάνω τους (ρολόγια, κλπ), έσκισαν τα πουκάμισά τους και τα ρούχα τους για να μη τα πλιατσικολογήσουν οι προδότες και στάθηκαν με το κεφάλι ψηλά, σίγουροι ότι έκαναν σωστά το στερνό τους χρέος σαν ΕΛΛΗΝΕΣ γνήσιοι απόγονοι των αγωνιστών του 1821.

 

Οι πρόγονοί μας, τότε, πολέμησαν τους Τούρκους, τους Αιγύπτιους και τους ντόπιους συνεργάτες τους, Νενέκηδες, τώρα τούτοι εδώ πολέμησαν αντρίκεια τους Ιταλούς, Γερμανούς, Βούλγαρους και τους προδότες ταγματασφαλίτες συνεργάτες τους.

 

Ώρα 11 το πρωί.

 

Τα γερμανικά όπλα που κρατούσαν οι ταγματασφαλίτες υψώθηκαν στο «επί σκοπόν», που διέταξε ο αρχιταγματασφαλίτης. Οι πατριώτες φώναξαν: «Ζήτω το ΕΑΜ! Ζήτω η ΕΛΛΑΔΑ! Ζήτω το ΚΚΕ!!».

 

Το «πυρ» ακούστηκε και οι κάνες ξέρασαν το θάνατο στα στήθια των ηρώων της Εθνικής Αντίστασης: Νιόνιου Γαννακούλια, Τάκη Συνοδινού, Παναγιώτη Μπάτικα, που πέφτουν πλημμυρισμένοι στο αίμα.

 

Ο Τάκης Συναδινός, όμως, γερό παλικάρι, δεν έχει πεθάνει. Αν και βαριά τραυματισμένος καταφέρνει να ανασηκωθεί, ακουμπώντας στην πόρτα του νεκροταφείου και με όση δύναμη είχε απομείνει φώναξε: «Τρέμετε προδότες, ο ΕΛΑΣ θα εκδικηθεί το θάνατό μας και τότε αλίμονό σας».

 

Οι προδότες σκύλιασαν και άφρισαν από το κακό τους και ο αρχιπροδότης πυροβόλησε και αποτέλειωσε τον Τάκη Συνοδινό.

 

Έτσι πέθαναν παλικαρίσια οι τρεις ήρωες Ανδραβιδαίοι, από τα βόλια εκείνων που πρόδωσαν την πατρίδα τους και ορκίστηκαν πίστη στον Χίτλερ.

 

Ήταν 11 το πρωί της 12 Ιούλη 1944.

 

Στο μεταξύ, τα γυναικόπαιδα που κρατούσαν στον Άγιο Ταξιάρχη, ακούγοντας τους πυροβολισμούς ξεχύθηκαν προς το νεκροταφείο.

 

 

Όταν έφτασαν, οι γερμανοί και οι ταγματασφαλίτες τα είχαν μαζέψει και είχαν φύγει. Έτσι, οι συγγενείς των σκοτωμένων, μαζί με όλους τους χωριανούς σήκωσαν τους σκοτωμένους σε ό,τι βρέθηκε κείνη την ώρα, σε πόρτες, κουρελούδες και τους έθαψαν χωρίς παπά και ψαλτάδες, γιατί ο παπάς  δεν δέχτηκε να ψάλλει την εξόδιο ακολουθία  στους δολοφονημένους από φόβο προς τους ταγματασφαλίτες.

 

Μερικά ονόματα από την Ανδραβίδα της Ηλείας, που έδωσαν τη ζωή τους στη διάρκεια της Εθνικής Αντίστασης και του εμφυλίου, για μια ελεύθερη, ανεξάρτητη και λαοκρατούμενη Ελλάδα.

 

Γιαννακούλιας Νιόνιος – Από τα πρώτα στελέχη του ΚΚΕ. Στέλεχος του ΕΑΜ. Εκτελέστηκε στο Μπλόκο της Ανδραβίδας 12 Ιούλη 1944.

 

Συνοδινός Τάκης – ΕΠΟΝίτης. Εκτελέστηκε στο Μπλόκο της Ανδραβίδας 12 Ιούλη 1944.

 

Μπάτικας Παναγιώτης – ΕΑΜίτης. Εκτελέστηκε στο Μπλόκο της Ανδραβίδας 12 Ιούλη 1944.

 

Παπαδάτος Τάσος – στέλεχος του ΕΑΜ. Δολοφονήθηκε από τους ταγματασφαλίτες το 1944.

 

Τσουραπάς Μανώλης – εκτελέστηκε από τους ταγματασφαλίτες με απαγχονισμό, στο Βαρθολομιό το 1944.

 

Τσάκωνας Παναγιώτης – Ανταρτοεπονίτης της υποδειγματικής ομάδας της ΕΠΟΝ του 3ου τάγματος του 12ου συντάγματος του ΕΛΑΣ. Σκοτώθηκε σε ενέδρα Γερμανών και ταγματασφαλητών στο Γούμερο Χελιδόνι Ηλείας, στις 8 Ιούλη 1944.

 

Γκουτζουρής Μάκης. Πέθανε στη Γερμανία, μετά την απελευθέρωσή του από το στρατόπεδο συγκέντρωσης.

 

Γαλούσης Ανδρέας – από το Μπράτι. Δολοφονήθηκε από τους ταγματασφαλίτες το 1944.

 

Καπετανόπουλος Μπάμπης – Πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Αξιωματικός πληροφοριών του ΔΣΕ, στέλεχος του ΚΚΕ. Σκοτώθηκε το 1949, στο χωριό Κλεινδιά, στην ορεινή Ηλεία, σε μάχη με τον κυβερνητικό στρατό.

 

Φουσκαρίνης Μίμης – στέλεχος του ΚΚΕ. Υπεύθυνος της Δημοκρατικής Νεολαίας στην Αχαΐα Ηλεία. Σκοτώθηκε το 1949 κοντά στο Μοναστήρι του Αγίου Σπάτων, στο νομό Ηλείας.

 

Κηπουρός Θανάσης – αντάρτης του ΔΣΕ. Σκοτώθηκε το 1949.

 

Κηπουρός Δημήτρης – αδερφός του Θανάση. Αντάρτης του ΔΣΕ. Σκοτώθηκε το 1949.

 

Στεργίου Ανδρέας. Βαπτιστήρι του Νιόνιου Γιαννακούλια. Διμοιρίτης του ΔΣΕ. Σκοτώθηκε το 1949.

 

Γούργουρας Παναγιώτης. Αντάρτης του ΔΣΕ. Ανήκε σε ομάδα σαμποτέρ. Πιάστηκε αιχμάλωτος και εκτελέστηκε από τον στρατό το 1949.

 

Λάγαρης Χρήστος. Καταδικάστηκε από έκτακτο στρατοδικείο Κορίνθου και εκτελέστηκε το 1949.

 

Οικονομόπουλος Νίκος – Δολοφονήθηκε με μαχαίρι από παρακρατικές συμμορίες στον μονόπλευρο εμφύλιο.

 

Πρωτοδημοσιεύτηκε στην εφ."Μωρηάς" το  1986

 

 

Εικόνες:

 

1.Νιόνιος Γιαννακούλιας.

2.Τάκης Συνοδινός.

3.Τάσος Παπαδάτος.

4.Παναγιώτης Τσάκωνας.

5.Μπάμπης Καπετανόπουλος. 

 

Δέος και συγκίνηση κατά την επίσκεψη στο Μουσείο «N. Μπελογιάννης» στην Αμαλιάδα

 34η ΑΝΤΙΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΝΕ

Δέος και συγκίνηση κατά την επίσκεψη στο Μουσείο «N. Μπελογιάννης» στην Αμαλιάδα.

 

Το μουσείο «N. Μπελογιάννης» στην Αμαλιάδα επισκέφθηκαν μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου, στο πλαίσιο της 34ης Αντιιμπεριαλιστικής Κατασκήνωσης της ΚΝΕ.

Τα παιδιά περιηγήθηκαν σε ομάδες, παρακολουθώντας με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον την ξενάγηση που φώτισε ολόπλευρα τη ζωή και τη δράση του Ν. Μπελογιάννη που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αταλάντευτη στάση και δράση του ΚΚΕ, σε όλες τις εποχές, σε όλες τις συνθήκες, αποτελώντας λαμπρό παράδειγμα και αποτύπωμα για τους νέους σήμερα ως προς τα χαρακτηριστικά του κομμουνιστή ως ολόπλευρη προσωπικότητα.

Ακούγοντας για τη δράση του Μπελογιάννη ήδη από τα μαθητικά του χρόνια, με συμμετοχή στους έντονους ταξικούς αγώνες της περιόδου στα περίφημα «σταφιδικά» στην Ηλεία, τη μετέπειτα ένταξη του στην ΟΚΝΕ, οι μαθητές που σήμερα βρίσκονται στην αντίστοιχη ηλικία, εμπνεύστηκαν -όπως άλλωστε οι ίδιοι είπαν- από την καθολική σύνδεση της ζωής του με την πάλη για να αλλάξει αυτός ο κόσμος, την πάλη για το σοσιαλισμό- κομμουνισμό, ήδη από την πρώτη νιότη του.

Οι επισκέπτες παρατήρησαν με μεγάλη προσοχή τα προσωπικά αντικείμενα του Μπελογιάννη, όπως το παλτό που φορούσε τη μέρα εκτέλεσής του, αλλά και το ιδιόχειρο βιογραφικό σημείωμα του ίδιου που περιγράφει βασικά σημεία της ζωής του.

Οι νέοι στάθηκαν με σεμνότητα, δέος και σεβασμό μπροστά στις φωτογραφίες από την δική και την εκτέλεση του Ανθρώπου με το Γαρύφαλλο, που έμεινε αλύγιστος ως την τελευταία στιγμή του, σίγουρος για τα ιδανικά και το σκοπό που πάλευε.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στους καλλιτεχνικούς πίνακες που βρίσκονται στο χώρο του μουσείου και αποτυπώνουν εικαστικά την εκτέλεση του Μπελογιάννη, ενώ τις ματιές όλων έκλεψε το περίφημο σκίτσο του Πάμπλο Πικάσο «ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο», που πολλά από τα παιδιά αναγνώρισαν αμέσως!

Φυσικά από τις ερωτήσεις των παιδιών δεν έλειψαν αυτές που αφορούσαν τους τίτλους βιβλίων για τον Ν. Μπελογιάννη που κυκλοφορεί η «Σύγχρονη Εποχή», προκειμένου όπως είπαν να εμβαθύνουν τη γνώση τους, αλλά και οι απορίες για τους μηχανισμούς που επιστράτευσε το αστικό κράτος προκειμένου ο σύντροφός Νίκος να οδηγηθεί τελικά στην καταδίκη και την εκτέλεση.

Μετά το πέρας των ξεναγήσεων μοιράστηκε στους μαθητές φυλλάδιο που επιμελήθηκε η Τομεακή Επιτροπή Ηλείας του ΚΚΕ, με αναφορές στη ζωή και τη δράση του Μπελογιάννη.

«Ήταν ανατριχιαστική και άδικη η δική του και συμβολίζει πώς το καπιταλιστικό σύστημα πνίγει τα δικαιώματα του λαού», διαπίστωσε η Θυμόκλεια από τη Θεσσαλονίκη, ενώ ο Κώστας από την Καβάλα σημείωσε πως «ήθελα να μάθω περισσότερα, δεν ήξερα τόσο καλά την ιστορία του Μπελογιάννη και σήμερα μου δόθηκε η ευκαιρία και την έμαθα».

«Μου άρεσε πάρα πολύ η ξενάγηση, ήταν πολύ ενδιαφέρον να μάθουμε κ αλλά πράγματα για τη ζωή του Μπελογιάννη. Μερικά δεν τα ήξερα και σήμερα, μαθαίνοντας τα, αισθάνθηκα πιο κοντά του», λέει η Καλλινίκη που ταξίδεψε από την Κρήτη για να συμμετάσχει στην 34η Αντιιμπεριαλιστική κατασκήνωση της ΚΝΕ.

Την επίσκεψη στο Μουσείο συνόδευσε η απαραίτητη στάση μπροστά στην προτομή του Ν. Μπελογιάννη στην ομονυμη πλατεία της Αμαλιάδας, η οποία φτιάχτηκε από το ΚΚΕ το 2005, προκειμένου να μείνει χαραγμένη στη μνήμη των επόμενων γενεών η δράση του. Ένας σκοπός που εκπληρώνεται στο σήμερα, με τους μαθητές να κοντοστέκονται αποτίοντας φόρο τιμής στον αλύγιστο κομμουνιστή, στον Άνθρωπο με το Γαρύφαλλο.

1 / 11

• 
  

1944 : Γερμανοί αντιφασίστες στην Εθνική Αντίσταση.

 

Η περίπτωση του Τάγματος 999 στην Αμαλιάδα.

Γράφει ο Περικλής Δ.Καπετανόπουλος

Στην Ελλάδα, οι Γερμανοί στρατιώτες στην Κατοχή που αυτομόλησαν στο ΕΑΜ και εντάχθηκαν στον ΕΛΑΣ, ανήκαν στα Τάγματα 999,και ήταν γνωστοί ως "οι στρατιώτες με την γαλάζια ταυτότητα". Οι μονάδες αυτές συγκροτήθηκαν το 1941 με εγκύκλιο του γερμανικού Υπουργείου Εσωτερικών. Στις τάξεις τους εντάχτηκαν φυλακισμένοι για τα πολιτικά τους φρονήματα (κομμουνιστές, σοσιαλιστές, χριστιανοδημοκράτες κ.α), καθώς και κατάδικοι του κοινού ποινικού δικαίου που είχαν τιμωρηθεί για αντικρατικές ενέργειες. Διοικητές των μονάδων αυτών ήταν φανατικοί Ναζί. Το 1943 μερικά Τάγματα 999 μεταφέρθηκαν στην Πελοπόννησο και ένα από αυτά εγκαταστάθηκε στην Αμαλιάδα.[1]

Οι στρατιώτες του 40ου Τάγματος Φρουράς Οχυρών Πεζικού 999 στην περιοχή της Αμαλιάδας φρόντισαν να αποκαταστήσουν γρήγορα επαφή με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, συγκροτώντας στο εσωτερικό του Τάγματος αντιναζιστική ομάδα με ηγέτες τον κομμουνιστή Βέρνερ Ίλμερ από το Βερολίνο και τον πρώην αθλητή Φραντς Σνάϊντερ από το Μόναχο.

Σύμφωνα με μαρτυρία του στρατιώτη Κούρτ Νέτμπαπ, ο οποίος υπηρέτησε στην Αμαλιάδα: «Από μας οι αντάρτες έπαιρναν κάθε πληροφορία που επιθυμούσαν, δύναμη των μονάδων, είδος του οπλισμού, ονόματα των αξιωματικών, σχέδια ενεργειών καθώς και ονόματα Ελλήνων που είχαν κοινωνικές επαφές με τους αξιωματικούς, για να προλάβουμε έγκαιρα τους καταδότες»[2]. Η ομάδα του Ίλμερ και του Σνάιντερ διακινούμε μεταξύ των Γερμανών στρατιωτών προκηρύξεις του ΕΑΜ γραμμένες στα γερμανικά. H διοίκηση της Βέρμαχτ στην Πελοπόννησο εκτιμούσε ως μηδενική την μαχητική αξία των μονάδων αυτών και σε έκθεση της, τον Μάιο του 1944, τις θεωρούσε έτοιμες να αυτομολήσουν.[3]

Το καλοκαίρι του 1944 η δράση Γερμανών αντιφασιστών προδόθηκε και έξι στρατιώτες συνελήφθησαν ως πρωταίτιοι. Στις 4 Ιουνίου γερμανικό στρατοδικείο τους καταδίκασε σε θάνατο. Άλλοι 120 στρατιώτες στάλθηκαν στις στρατιωτικές φυλακές στην Γερμανία. Οι έξι εκτελέστηκαν στις 9 Ιουλίου 1944 στην Αμαλιάδα «από τριάντα επίλεκτους υποδεκανείς και υπαξιωματικούς», στην κοίτη της Σοχιάς 500 μέτρα δυτικά από τη σιδηροδρομική γέφυρα της Αμαλιάδας. Τα ονόματα των εκτελεσμένων είναι τα εξής:

1.Χέρμαν Μπόντε, γενν. 1.2.1911 στο Μπρόιτσεν (πρώην κομμουνιστής δημοτικός σύμβουλος στο Mπραουνσβαΐχ)

2.Φραντς Σνάιντερ, γενν. 13.12.1913 στο Μόναχο

3.Βΐλλι Ντέμελ, γενν. 17.4.1910 στο Ντόρτμουντ-

4.Γενς Γιουχέλκα, γενν. 21.4.1913 στο Στέττιν

5.Ρούντολφ Καλμπ, γενν. 7.4.1905 στο Αννόβερο

6.Χάινριχ Βάρνκεν, γενν. στο Μπάντεν, επαρχία Φέρντεν

Στις 28 Ιουλίου εκτελέστηκε ο κομμουνιστής Βέρνερ Ίλμερ

και η σορός του τάφηκε από τους Γερμανούς στο νεκροταφείο της Αμαλιάδας. Την επομένη τουφεκίσθηκε, και ο Άντον Μπέργκχουμπερ.

Αυτή είναι εν συντομία η άγνωστη, στους περισσότερους, ιστορία των στρατιωτών με την «γαλάζια ταυτότητα» που βρέθηκαν στην Αμαλιάδα στην διάρκεια της Κατοχής και πλήρωσαν με την ζωή τους την δράση τους ενάντια στην ναζιστική Γερμανία και την πολύτιμη βοήθεια που έδωσαν στο ΕΑΜικό αντιστασιακό κίνημα της περιοχής.

Ας είναι αυτό το σημείωμα μια αφορμή για να τιμηθεί, με κάποιο τρόπο, η μνήμη τους στην πόλη της Αμαλιάδας.

Πηγές:

[1] Hans Burkhardt, Günter Erxleben, Kurt Nettbal, Die mit dem blauen Schein. Über den antifaschistischen Widerstand in den 999er Formationen der faschistischen deutchen Wehrmacht (1942-1945), Βερολίνο 1982, ό.π., σ. 161-164 και Hans-Peter Klausch, “Erziehungsmänner und Wehrunwürdige, σ. 134-136.

[2] Hans Burkhardt, ο.π, σ. 134-136.

[3] Hans-Peter Klausch, “Erziehungsmänner und Wehrunwürdige”, σ.200.

24-8-2013 ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΗΡΙΑ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥΡΑ - ΠΕΡΔΙΚΑ

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ ΤΟ 1825

 

Τι ανέφερε ο θρυλικός Στρατηγός, αλλά και άλλοι οπλαρχηγοί του 1821, σε Ιταλό δημοσιογράφο κατά την Επανάσταση των Ελλήνων, καθώς ο «Γέρος του Μοριά» εφώτιζε με την σκέψη του όλους τους επαναστάτες, που ήθελαν μια «λεύτερη Ελλάδα» χωρίς αλυσίδες και χωρίς σκλαβιά!..



Πολλοί ήσαν εκείνοι οι ξένοι (περιηγητές και μη) που ήθελαν να δούν από κοντά τις θρυλικές φυσιογνωμίες του Αγώνος.
Ένας εξ αυτών ήτο και ο φλογερός φιλέλληνας, ο Ιταλός δημοσιογράφος ΙΩΣΗΦ ΠΕΚΚΙΟ, ο οποίος , όταν ήλθε στην επαναστατημένη Ελλάδα, το 1825, κατάφερε να πλησιάση τον στρατηγό Θοδωρή Κολοκοτρώνη και να του πάρη μία συνέντευξη (!!) την οποίαν εδημοσίευσε αργότερα στο «Λουγκάνο», όπως τουλάχιστον διαπιστώνουμε μέσα στο θρυλούμενο «Ημερολόγιον της Ελλάδος» του 1931 .
Ο Ιωσήφ Πέκκιο, όπως είπαμε, ήταν ένας Ιταλός δημοσιογράφος, ο οποίος συνωμότησε κατά των Αυστριακών και εζήτησε καταφύγιο στην Αγγλία.
΄Όταν εξερράγη η Ελληνική Επανάσταση, έγινε μέλος του Φιλελληνικού Κομιτάτου του Λονδίνου, το οποίο (Κομιτάτο) έστειλε αργότερα τον Πέκκιο στην ελληνική κυβέρνηση για να της παραδώση το δεύτερο αγγλικό δάνειο των εξήκοντα χιλιάδων (60.000) λιρών.
Ο Πέκκιο παρέμεινε στην Ελλάδα από της 20ής Απριλίου μέχρι της 11ης Ιουνίου 1825 ερχόμενος εις επαφήν με τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του Αγώνος, με περιοδείες στην Πελοπόννησο, και όταν έφθασε στο Λονδίνο, κατέγραψε τις εντυπώσεις, αλλά και τις συνεντεύξεις, που του παραχώρησαν οι Οπλαρχηγοί σε ένα σύγγραμμα υπό τον τίτλον: «Έκθεσις των συμβάντων εν Ελλάι κατά την άνοιξιν του 1825».

ΜΕΤΑ από ένα ταξίδι 50 ημερών, φθάνει στην (τότε) πρωτεύουσα της Ελλάδος, το Ναύπλιο, του οποίου την περιγραφή κάνει με τα πιο μελανά χρώματα:
« Δρόμοι στενοί, σπίτια καταρρέοντα, ατμοσφαίρα βαρεία και πλημμυρισμένη από βρωμεράς αναθυμιάσεις, καταθλίβουν τον ταξιδιώτην. Τα σκουπίδια είναι τόσα, ώστε θα ήτο ηράκλειον έργον η μετακίνησίς των. Αυτή είνε μία από τας αιτίας δια τας οποίας εκυριάρχησε κατά το παρελθόν έτος επιδημικός πυρετός σχεδόν θανατηφόρος…».

Όταν απεβιβάσθη, βεβαίως, είχε παύσει ο πυρετός και οι συναντήσεις, που έκαμε με τους Έλληνες πατριώτες, ήσαν συναντήσεις προσώπων χλωμών από την εξάντλησιη.

« Αι διασκεδάσεις της πρωτεούσης ταύτης απτελούντο από μερικά άκομψα καφενεία και σαραβαλιασμένα μπιλιάρδα, από ένα περίπου βραδυνόν εις μίαν μικράν πλατείαν σκιαζομένην εις το μέσον από φιλόξενον μεγαλοπρεπή πλάτανον, και από την περιέργειαν την τροφοδοτουμένην ανά πάσαν στιγμήν από ειδήσεις και ανέκδοτα. Αι γυναίκες είναι αόρατοι, διότι οι άνδρες δεν τας αφήνουν να παρουσιάζωνται…».

Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ: «Πέταξα στη θάλασσα τα παράπονά μου!..»

ΜΕΤΑ από προσπάθειες αρκετών ημερών, ο Ιωσή Πέκκιο, κατάφερε να συναντήσει τον θρυλικό «Γέρο του Μοριά» στην φυλακή του κι αφού προηγουμένως είχε παρακαλέσει θερμότατα τον Λάζαρο Κουντουριώτη, για να του επιτρέψει να τον επισκεφθεί.
Τον βρήκε ανάμεσα σε δέκα άλλους συντρόφους του και φρουρούμενον από αρκετούς στρατιώτες οι οποίοι έδειχναν προς τον Στρατηγόν βαθύτατον σεβασμόν.
Γράφει ο Πέκκιο:

«Ακτένιστα και άσπρα τα μαλλιά του έπιπτον εις αμφοτέρους τους ώμους του και ανακατεύοντο μπροστά με την άτακτον γενειάδα, την οποίαν μετά την αιχμαλωσίαν του είχεν αφήσει να αυξήση εις ένδειξιν πένθους και εκδικήσεως. Η μορφή του είναι άξεστος, ρωμαλέα. Τα μάτια του γεμάτα φωτιάν, το πολεμικόν και άγριον πρόσωπόν του ωμοίαζε με γέρικον απότομον βράχον».

Αμέσως ο Θ. Κολοκοτρώνης ρωτάει τον Ιωσήφ Πέκκιο τι νέα του φέρνει και ο Ιταλός δημοσιογράφος του απαντά, ότι οι Αιγύπτιοι ετοιμάζονται να κυριεύσουν το Ναυαρίνο.
Ο «Γέρος του Μοριά» εκούνησε μελαγχολικά το κεφάλι του και είπε:
-Δια να νικηθούν οι Αιγύπτιοι δεν εχρειάζοντο παρά άνδρες!..

Κάνοντας μάλιστα μία χαρακτηριστική κίνηση με το χέρι του βροντοφωνάζει:
- Για να βαρούν τα τουφέκια!…

Στη συνέχεια, στρεφόμενος προς τον Ιωσήφ Πέκκιο, λέει:
-Ξέρετε ποιος έδωσε τη νίκη στους Αιγύπτιους; Η ενότης της διοικήσεώς των, ενώ οι Έλληνες χάθηκαν με τη μανία που έχει ο καθένας να κουμαντάρη χωρίς να ξέρη!

ΕΙΝΑΙ χαρακτηριστική η περιγραφή, που δίνει εδώ ο Πέκκιο για τον Κολοκοτρώνη, μιας και αναφέρει, ότι ενώ εσήκωνε το χέρι του διέκρινε στον βραχίονά του μια ουλή σπαθιάς. Τον ερώτησε πού έλαβε το τιμητικό αυτό παράσημο και ο Κολοκοτρώνης του απάντησε:
- Δεν είναι το μόνο παράσημο, πού έχω στο κορμί μου…
Αμέσως μετά του δείχνει μία άλλη ουλή από πυροβολισμό, που είχε στον άλλον βραχίονά του, την τρίτη ουλή στο δεξιό στήθος και μία τέταρτη ουλή στην πλευράν του!
Όπως μιλούσε, όμως, έπαιζε νευρικά το κομπολόϊ του, εσηκώνετο, εκάθητο και εφαίνετο ανήσυχος, ταραγμένος, σαν να εφοβείτο κάποιον εχθρό.
Λέει ο Πέκκιο:

« Ο Κολοκοτρώνης αναμφιβόλως δεν είναι κοινός άνθρωπος. Μετ’ ολίγας ημέρας απελύθη και έγινε πανηγυρικώς δεκτός εις Ναύπλιον. Κατά την στιγμήν της συμφιλιώσεώς του με την κυβέρνησιν, απήντησεν αυτοσχεδίως εις τον λόγον τον οποίον εξεφώνησε κάποιος εκ των επισήμων. Εις την άξεστον απάντησίν του είναι άξια σημειώσεως η παράγραφος εις την οποίαν είπε:
-Στο ταξίδι μου από την Ύδρα έως εδώ πέταξα στην θάλασσα τα παράπονά μου. Κάμετε το ίδιο και σεις και θάψετε μέσα σε κείνο το λάκκο τά μίση σας και τας διαφοράς. Αυτός θα είνε ο θησαυρός που θα κερδίσετε!…»
Και ο Πέκκιο καταλήγει με μία αξιοσημείωτη παρατήρηση:
«Ωμίλει την στιγμήν εκείνην εις την πλατείαν του Ναυπλίου, όπου οι κλάτοικοι έσκαπτον από πολλών ημερών με την ελπίδα (συχνήν εις την Ελλάδα) ότι θα εύρισκον θησαυρόν τινα (…).
Ίσως να μη κατάλαβαν καλά τα οικουμενικά και πανανθρώπινα λόγια του «γερο-Θοδωρή»!…